Taalenderwijs

Over muziek en taal

Al tijdens mijn studie voor docent muziek aan het Conservatorium raakte ik geïnteresseerd in de invloed van muziek op de spraak- en taalontwikkeling van kinderen. Het werd mijn afstudeerthema en uiteindelijk ook de reden om door te studeren en voor het vak logopedie te kiezen. 

“Spraak is niet gewoon een aaneenschakeling van woorden in de juiste volgorde, maar heeft ook nog intonaties, modulaties, tempo, ritme en melodie.”

(O. Sacks Musicofilia 2007)

Deze quote van Oliver Sacks (een Britse neuroloog) is me altijd bijgebleven. Hij schreef zoals hij het zelf verwoordde “neurologische romans” om zo op een toegankelijke wijze te vertellen over zijn patiënten. In Musicofilia schrijft hij over de heilzame werking van muziek bij neurologische aandoeningen. De mens aldus Sacks is niet alleen uniek door zijn taalvermogen, maar evengoed door zijn muzikaliteit. 

Als ik dit zo typ, dan besef ik maar weer eens hoe geweldig het is dat ik dagelijks bezig mag zijn met de eigenschappen die ons als mens zo uniek maken. Het ontstaan van Taalenderwijs Al jaren droom ik ervan om mijn eigen liedjes en gedichten die ik tijdens mijn logopedische behandelingen en muzieklessen bij jonge kinderen inzet, te bundelen. Niet alleen om kinderen met taalproblemen te helpen maar ook als algehele taalstimulatie voor jonge kinderen. Met mijn muzikale prentenboek Taalenderwijs hoop ik anderen te inspireren om spelenderwijs en muzikaal met taal aan de slag te gaan.

De kracht van muziek 

Bij kinderen die moeite hebben met contact maken en/of niet of nauwelijks spreken, kan muziek een mooi startpunt vormen voor een interactie. Een opgerichte blik, een glimlach bij het klinken van een toon of de herkenning van een melodie.

Ga bij jezelf maar eens na hoe dat ene liedje wekenlang in je hoofd kan blijven zitten. Zolang de melodie en de muzikale omlijsting maar leuk genoeg zijn, kan een bepaald woord of een bepaalde zinsconstructie eindeloos herhaald worden. Al bij het klinken van de eerste tonen zet je je radio wat harder en ga je lekker los op die ene hit van Pharell Williams. Het feit dat je in die paar minuten wel 28 keer het woord happy voorbij hebt horen komen heb je niet eens in de gaten. Of toch? Zou het indirect ook een invloed hebben op je gemoedstoestand?

Dat is een vraag die ik liever aan de onderzoekers in het werkveld overlaat. Ik kan alleen maar concluderen dat muziek zich er uitstekend voor leent om een plezierige en opgewekte sfeer te creëren en dat ene woord of die ene zin zo vaak mogelijk aan bod te laten komen. Want naast het hebben van plezier is ook de kracht van herhaling van essentieel belang om te kunnen leren.

Laat kinderen spelen!

Het is niet voor niets dat simpele en functionele spelactiviteiten (zoals het spelen met blokken en bellen blazen) de basis zijn van Taalenderwijs. Juist door aan te sluiten bij het spel en daar de taal aan toe te voegen creëer je een leerrijke taalervaring. 

De klanken, woorden en zinsconstructies zijn zorgvuldig geselecteerd en gaan alleen over de directe ervaring. Daarbij kun je denken aan het zingen over de vormen die getekend worden (rond en rond en rond, stip, stip, stip) of de woorden “die” (waarbij verwezen wordt naar een blokje dat gepakt wordt) en “ op” (als het blokje op de toren wordt geplaatst).

Zo kunnen kinderen die starten met het maken van zinnen of kinderen die moeite hebben met het leren van taal gewoon meedoen. Want als bijvoorbeeld nog niet de hele zin lukt, gaat het misschien wel al om 1 woord mee te zingen. En als de lichaamsdelen nog niet benoemd kunnen worden, kan het kind soms wel al aanwijzen waar het spinnetje mag gaan kriebelen. Op deze manier kunnen zowel de passieve (het begrijpen) als de actieve taal (het verwoorden) worden gestimuleerd. 

Taalenderwijs, een totale muzikale beleving!

Samenvattend kan gesteld worden dat door te spelen, te zingen, te luisteren, te voelen en te kijken er meerdere zintuiglijke kanalen aangesproken. Daarbij zijn rust in beeld, tekst en geluid kenmerkend voor Taalenderwijs. Geen overdadige prikkels zodat de essentie (de taalinhoud) overeind blijft en er een totale en muzikale beleving kan ontstaan.

a2hs_explain
a2hs_tap
a2hs_then